มาตรฐานสองชั้น

หรือ double standard ที่ใครหลายคนเรียกกันอาจมีต้นเหตุมาจากการใช้ตรรกะในการตัดสินใจที่ผิดพลาดก็ได้ แต่การใช้ตรรกะในการตัดสินใจก็อาจจะทำให้เกิดข้อถกเถียงกันได้อีก เพราะมุมมองของคนแต่ละคนในเรื่องเดียวกันอาจจะไม่เหมือนกันก็ได้ หรือมันอาจมีตัวแปรอื่นที่ทำให้การใช้เหตุและผลประกอบการตัดสินใจผิดเพี้ยนจากเดิมที่ควรจะเป็น ก็ได้เหมือนกัน

โดยเฉพาะสิ่งที่เกี่ยวข้องหรือใกล้ชิดกับความรู้สึกของเรา ปัจจัยนี้น่าจะเป็นปัจจัยหลักที่อาจทำให้เราไขว้เขว ใช้เหตุผลน้อยลง หรือมีการเอนเอียงเข้าสู่มาตรฐานที่อาจจะผ่อนปรนกว่าความเป็นจริงที่เราตัดสินใจเรื่องอื่นที่ไม่ได้เกี่ยวพันกับเราโดยตรง แน่นอนว่าบางทีเราอาจมีแนวโน้มที่จะตัดสินใจเพื่อรักษาความสัมพันธ์และความรู้สึกดีของคนใกล้ชิด หรือกลุ่มของตัวเองเอาไว้ อันทำให้เกิดมาตรฐานสองชั้นหรือ double standard ขึ้นมาได้

แต่การที่เราใช้ตรรกะในการตัดสินเรื่องบางเรื่องมาตลอด ยืนกรานประหนึ่งเหมือนเสาค้ำจุนความถูกต้องจนอาจจะทำให้เกิดความเห็นด้านดีบ้างร้ายบ้างเกี่ยวกับการตัดสินใจแต่ละชิ้นละอย่างที่ทำไปนั้น มาจนถึงคราวเรื่องของคนใกล้ชิด หรือเรื่องพวกพ้อง เรากลับเอนเอียงหาคำกล่าวอ้างมาสนับสนุนขัดแย้งกับตรรกะที่เรามีในเรื่องที่ผ่านๆ มาจนใครหลายคนรู้สึกได้ อันนี้น่าจะเป็นการหาเหตุผลมาเพื่อสนับสนุนสิ่งที่อยากเชื่อมากกว่าการใช้เหตุผลอย่างแท้จริง

บางทีคนเรามักไม่ได้ใช้ตรรกะเพื่อค้นหา ความจริง(Accuracy) เสมอไป แต่บ่อยครั้งเราใช้ตรรกะเพื่อไปให้ถึง ข้อสรุปที่เราอยากได้(Desired Conclusion) เสียมากกว่า อย่างที่เราอาจจะเห็นกันบ้างในสื่อออนไลน์ว่า “เขาอาจไม่ได้อยากทำอย่างนั้นจริงๆ หรอก”, “เขาอาจจะไม่ได้ตั้งใจ” หรือจะบอกไปเลยก็ได้ว่า “อีกฝ่ายก็ผิดเหมือนกัน”

เป็นเหตุผลที่คนฉลาดและตรรกะดีในเรื่องอื่นดูเหมือนไร้เหตุผลในเรื่องบ้างเรื่อง .. ก็เพราะว่าเป้าหมายของการใช้เหตุผลมันเปลี่ยนไปจากการหาความจริง มาเป็นการปกป้องคนในกลุ่มแทน

เดี๋ยวนี้โลกโซเชียลถือเป็นห้องเก็บข้อมูลขนาดใหญ่ที่มีข่าวมาให้เห็นอยู่ทุกวัน โดยเฉพาะเรื่องของแฟนคลับต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการปกป้องแบบเอนเอียง หรือสิ่งที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดอย่าง อคติจากความประทับใจ (Halo Effect) ก็ถือเป็นอีกตัวอย่างนึงที่ชัดเจนจนมีให้เห็นทุกสัปดาห์

อย่างคนอาจจะมองว่าคนนึงมีคุณสมบัติดี เช่นที่ผ่านมาดูเป็นคนดี หน้าตาดี กริยามารยาทดี ร้องเพลงเก่ง หรือฉลาดให้ความรู้ข้อแนะนำดี หรือเป็นคนแบบที่เราชื่นชอบ .. น่าจะต้องมีคุณสมบัติที่ดีอื่นๆ อย่างเป็นคนดี มีความคิดที่ถูกต้องเสมอแทบทุกครั้งไปด้วยเหมือนกัน

บางทีไอ้คำว่า ความประทับใจเชิงบวก นี้เองที่อาจจะเป็นตัวบดบังข้อผิดพลาด หรือพยายามทำให้เราพยายามตีความให้เป็นเชิงบวกกับเรื่องนั้นอย่างไม่น่าให้อภัย อย่างเขาก็คงมีเหตุผลของเขา หรืออะไรก็แล้วแต่ต่างๆ นาๆ .. ประกอบกับเป็นเรื่องปกติที่คนเราไม่ชอบความอึดอัดโดยเฉพาะการขัดแย้งทางการรับรู้ภายในของเราเองอยู่แล้ว พอไม่อยากอึดอัดก็เลยเลือกที่จะใช้เหตุผลเพื่อปกป้องมากกว่าจะเป็นการหาความจริง หรือยอมรับความจริงกันไป

มาตรฐานสองชั้น มันอาจเริ่มต้นมาจากสิ่งที่ใครหลายคนคิดว่าเล็กน้อยแบบนี้นั่นแหละครับ